|
|
|
||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|||
|
|
> Özgeçmiş
|
OBEN GÜNEY
Sunuş Oben Güney’in, evetbenim sitemizde yayımlanan: Yaşamı, anıları, sanat anlayışı, şiirleri ve özgeçmişi; sahibi olduğumuz belgelere dayanmaktadır. Bize bıraktığı bu miras; özenle saklanmakta ve diğer eserlerinin de sanat severlere ulaşması için büyük çaba harcanmaktadır. Orijinal belgelerden aktarılan yazılarda; onun yazış biçimi esas alınmış, ve dikkatle bakıldığında; sözcükleri ve dilbilgisi kural ve araçlarını da bir oyun sahneye koyarmışçasına yönettiği görülmüştür. Ayrıca bir çok yabancı dili çok iyi bilen Oben GÜNEY, yazılarında kullandığı yabacı ad ve terimleri sizlere aktarırken bazı yanlışlar yapmış olabiliriz. Bu konuda uyarılırsak, gerekli düzeltmeleri yapacağımızı belirtmek isteriz. Ölümünden hemen sonra sanatçı arkadaş ve dostları; onun için bir şeyler yapma konusunda girişimlerde bulunmuşlar; öncelikle oyunlarının basılması konusunda; başta Sayın Tuncer CÜCENOĞLU, Taner BARLAS, Hadi ÇAMAN, Hayati ASILYAZICI büyük çaba harcamışlardır. Sonuçta tiyatro eserlerini sürekli yayın olarak basan bir yayınevi; iki kitap olarak Oben GÜNEY oyunlarını basmayı kabül etmiş, ancak, eşi Bayan Maria; bu konuda vergi konularını bahane ederek oyunların basımına izin vermemiştir. Oben Güneyin geride kalan araştırma ve arşivi konusunda hiçbir bilgiye sahip değiliz. Umudumuz bu çok değerli arşiv ve baskıya hazır kitapları ve araştırmalarının özenle saklanmasıdır. Arkada bıraktığı eserler; tüm insanlığın ortak mirası olarak görülmelidir. Oben Güney, incelendiğinde görülecektir ki; sanat ve tiyatro konusunda çok önemli çalışmalar yapmış çok önemli bir sanat insanıdır. O, adına yarışmalar düzenlenmesi, araştırma birimlerinin kurulması, adının salon ve sahnelere verilmesi, vakıflar kurulması gereken bir kültür ve sanat zenginliğimizdir. Burada; başta kurumsal tiyatrolarımızı, üniversitelerimizin başta tiyatro ve sahne sanatları bölümü yöneticilerini, dostlarını ve sanatçı arkadaşlarını, çalışmalarını sürdürdüğü yabancı ülkelerinin kültür ateşeliklerini ve son olarak da Kültür Bakanlığı’mızın bu konularla ilgili birim ve bölümlerini göreve çağırıyorum.
Saygılarımla,
BEN, BENİM BÖYLE GEÇMİŞİMİ… 1938 7 Aralık 1937 sabahı 05:30 da doğuvermişim. Kafa kağıdım 1938. 1943 İstanbul Şişli Perihan Sokak Apt. nın . katında, elektrikleri sönük, kara perdeli bir salonda göğü tarayan projektörleri seyrediyorum. İlk kez şiiri duyuyorum. Bunu ezgiye döküyorum. Orkestralar kurup. II. Dünya Savaşı 1944 Doğubeyazıt’ ın Sürbahan köyündeyim. Atım KUNDUZ’a binmeyi öğreniyorum. 1947 Tam üç yıl aşık olduğum çocukluğumu kavuşturan Kunduz’a biniyorum. Yalnız çocukluğumun en iyi iki dostu. Kunduz ve Doğa.. 1953 İstanbul. İlk şiirimi yazıyorum. Güya bir aşk şiiri bu. 1954 Atilla İlhan ve Behçet Kemal Çağlar’la mektuplaşıyoruz. B.K Çağları’ı Radyo Evi’nde ziyaret ediyorum. 1955 Şiirle gelişen tiyatro sevgisi Basılan ilk şiirlerim: UYANIŞ, BAŞKENT, VARLIK dergileri… 1956 PAYDOS. (İlk Oyunculuk – amatör) 1957 Haldun Dormen CEP TİYATROSU Tiyatro Kurslarını bitiriyorum. 1958 Dilsiz Kadın: Nisa Serezli, Aydemir Akbaş, v.b. larla oynadığım ilk oyun. Bu rolü rejisörle yaptığım tartışma sonucu daha sonra Uluslar arası Üniversite Festivali’nde Can Kolukısa oynamıştır. 1959 Eskişehir Harekat Müfrezesi’nde Uçaksavar sınıfında askerlik. Daha sonra Uçaksavar sınıfı kalktı. Topçu olduk. Dağıtıldık: Önce Malatya sonra Maraş 1960 Askerlik dönüşü Konya. Fevzi Halıcı’ ya konuk oldum. Çağrı’da şiirlerim yayımlanıyor. 1961 MEYDAN SAHNESİ:
Başlayan
profesyonel oyunculuk.
Oynadığım oyunlar: 1960 (Sezon sonu) Almanya’ya gidiş. Çalışma – Ulm Tiyatrosu Çalışmalarını İzleme. Hamburg Sanat Direktörü Güstav Gründgens’le mektuplaşma – Karayiplere gitti ve öldü.
1962
Dönüş: MEYDAN SAHNESİ
1963 AST
(Ankara Sanat Tiyatrosu’na) giriş. Ve oynadığım oyunlar:
1966
“AYAK BACAK FABRİKASI” Tiyatro TÖS. 1966 YARIŞ – (Başkent Tiyatrosu) 1967 400. Kilometre – (Turne Tiyatrosu. Erol Demiröz’le )
1968
Fransa’ya gidiş. Bölge Tiyatroları Araştırması – Paris. Nancy – Lion
ve Grotovski ile tanışma (başı) Türkiye’ye dönüş. YENİŞEHİR
TİYATROSU’nu Özdemir Nutku Demircan Türkdoğan’la kurdum. -Kennedy
Olaylı-Gültepe Oyunları (Reji: O. Güney) Patron tiyatroyu kumarda batırdı. Tiyatroya el koyduk, bir süre sonra kendi hesabımıza çalıştırıp geliri eşit bölüştük. Dağıldık. 1969 Hemen yepyeni üniversitelilerle MARKOPAŞA OYUNCULARI adı altında Politik Kabare Tiyatrosu’nu kurdum. Ankara-Yenişehir’de yerleşik oyunlar oynadık . Sezon sonu zamanın CHP Genel Sekreteri sayın Bülent Ecevit’in genelgesiyle Parti şubelerinin bize sağladığı turne programıyla (Her oyun 4.000.- TL.sı alıp, gerisini parti şubesine bırakıyorduk.) Tüm Anadolu’yu Dolaştık. Kazancımızı ve üzüntülerimizi eşit bölüştük. Antalya Serik’de “linç” olayıyla karşılaştık. Bayburt’ta taşlandık. Kırılan minibüs camıyla kör olma tehlikesi atlattım. Ama tüm Anadolu’da görülmemiş bir çoşkuyla alkışlandık. Bazı kasabalara tiyatroyu ilk kez biz götürdük. Açıkhava sinemasında ve damlarda 1800-2000 kişi seyretti. Uğradığımız iki saldırı sonucu Mebrure AKSOLEY meclise gensoru verdi. Turne sonucu Ankara’da kimse bize salon vermedi. Dağıldık. O zaman yani 25 yıl önce savunduğumuz düşünceleri 1993 de o zamanın başbakanı sayın Süleyman Demirel bugün savunuyor. Not: Bütün bu olayın belgelerini, gazete kupürlerini 8 büyük klasörden oluşan dokümanlarımda bulabilirsiniz. Not: Tüm Anadolu’da görmediğim 10-12 kasaba, birkaç mezra ve iki il var.: Hatay-Kars. İnsanımızı çok iyi tanıyorum. 1970 Güneş Sümer’in isteği ve ısrarıyla (çünkü yalnız kalmıştı rahmetli dostum.) AST.’ta dönüş. Oynadığım oyunlar: 72. Koğuş : (sonradan girdim) Şeyh Bedrettin Destanı. 1969 (Yıl sonları) Polonya Kültür Bakanlığı’nın Jerzy GROTOWSKİ aracılığıyla verdiği Devlet bursu ile Polonya’ya gitmek üzere Türkiye’den ayrılış. - POLONYA - 29 Aralık 1969 WROCLAW kenti: GROTOWSKİ’nin LABARATUVAR TİYATROSU 1970 VARŞOVA: Hanuszkiewicz-Devlet Tiyatrosu. Hanuszkiewicz’le Daniel Olbrychski ile tanışma. Holubeck-Dramatik Tiyatro: Provalar. Teatr. STU: (Krakow) Çalışmaları izledim. 1971 Krakow Jagiello Üniversitesi’ne öğretim görevlisi olarak giriş. Tüm giderlerimi (telefon-Isıtma-Kira-TV v.b.) Üniversitenin ödediği bir ev. Ve STARY TEATR ile tanışma:
SWİNARSKİ (Uçak kazasında öldü) WSPOLCZESNOSC Dergisi (Çağdaşlık) ekinde şiirlerim yayımlandı. WRAZY Dergisi – şiirlerim. 1971 (WOR) Bir genç Krakowlu aktris tarafından değişik bir yorumla ilk kez oynanıyor. 1972 LODZ (Vuç), TARNOW, (Tarnuv) OPELE (Opole) RZESZOW (Jeşuf) kentlerinde konferanslar veriyorum: (Türkçe hemen Lehçeye çevriliyor.) Konu: Türk Sanatı ve Tiyatrosu. 1972 Hastalık. Ve Amaliyat. İki kez ameliyat oluyorum. İkincisinde sol böbreğimi alıyorlar. (Krakow) 1971 Tebdil hava ve konuk dramaturg olarak Yugoslavya’ ya Üsküp Halklar Tiyatrosu’nun Türk Tiyatrosu’na gidiyorum. 1972 Arnavut, Makedon ve Türk gazete ve dergilerinde röportajlar, yazılarım Arnavutça, Makedonca, Türkçe olarak yayımlanıyor. Dönüş dolaylı oluyor. Norveç, İsveç, İspanya, İtalya Tiyatro araştırmaları. Yunanistan, antik tiyatro araştırmaları. Çekoslovakya, Çocuk tiyatrosu, Macaristan, Tiyatro. 1973 POLONYA. (Yeniden Üniversite.) 1974 1970 lerde başladığım İNSANDA TİYATRO – TİYATRODA İNSAN adıyla başlattığım incelememi genişletme uğraşımı yeniden başlattım. Kilise kütüphaneleri, Devlet kütüphaneleri – KRAKOW, VARŞOVA.. (Daha önce Atina, İtalya.) 1975 yük (wor) –Vur- Okunur- VARŞOVA’da bir kuklacı – kuklası ve kendisiyle oynadı. 1975 KATOWİÇE Tiyatrosu oyuncusu Mieczyslaw FRANASZEK (Mieçislav Franaşek) ‘in önce Katowiçe. (Katovitse) Sonra: Opole (Opole) Torun (Toruyn) Gdansk (Gıdaynsk) Szczecin (Şçecin) Kentlerinde Yük’ü oynadı. 1976 Yük’le Ululararası Monodram Festivali’ne katıldı. En iyi iki monodram arasına Yük girdi. Bu oyun Polonya’da 4 yıl sürekli oynadı. ADEM ile HAVVA Lehçe’ye çevrildi. Varşova TV satın aldı. YÜK – Varşova TV satın aldı. Ama oynamadı. FATMA KIZIN MUTLU GÜNLERİ (Çocuk kukla oyunu) GOTESKA TİYATROSU repertuarına aldı ama oynamadı. 1977 FATMA KIZ’IN MUTLU GÜNLERİ (Çocuk Kukla Oyunu) GRTESKA TİAYTROSU Repertuarına aldı. Ama oynamadı. FRAGMENY Dergisi’nde SONSUZ İPLER ÜSTÜNDE DENGE VE BARIŞ adlı çok uzun şiirim Lehçeye çevrilip basıldı. (Bu şiir daha sonra YAZKO dergisinde yayımlanacaktır.) BÜYÜK EL ( Lehçeye çevrildi.) –Oyun. YÜK (DİALOG Dergisi’nden alınarak Fince’ye çevrildi. Helsinki TV. İçin) 1977 MARİA JALA ile evlendim. 7 yıllık bekarlıktan sonra. 1978 Dönüş hazırlıkları. Sayın Bülent Ecevit Başbakan. Tren’le (en kısa yoldan Rusya-Romanya-Bulgaristan üzerinden Hamile Maria’ayla yola çıkıyoruz. Oldukça maceralı bir yolculuktan sonra. 1978 İstanbul Belediyesi Şehir Tiyatroları’na rejisör-oyuncu-Yönetim Kurulu Üyesi olarak girdim. (Tam 1 ay sonra) Üsküdar Bölümü Sanat Yönetmeni. Burada Yönettim ve KIZM DEFNE doğdu. 1979 Koyduğum oyunlar: Almanlar. (L.Kuruczkowski – ayni zamanda çevirdim.) Üsküdar Tiyatrosu. 1980 Gökyüzü’nde Bir Kıyı. (O.Güney) Atatürk Kültür Merkezi Oda Tiyatrosu. Yönetim Kurulundan istifa ettim. Müdür, yürürlüğe koymadı. 1981 12 Eylül Harekatı. Kafası çalışanlar tiyatrodan atılıyor. Eyyamcılar başta. Müfettiş geliyor: Minder Komiği Vasfi Rıza Zobu… Mücadele de ediyorum. Sonuç: 1982 1402 ile tiyatrodan 7 arkadaşla atılıyoruz. 1983 OĞLUM ARTUR DOĞDU. 1983-1986 Bir sorunun yanıtını arıyorum: “Suçum NEYDİ ACABA?” Selimiye Kışlasına bir dilekçe ile bu soruyu yöneltiyorum. Yanıt yok! Bu üç yıl; Radyodan-tiyatrodaki dostlarım (?!) sayesinde atılıyorum. Üstelik herkes bana selam vermekten korkup, yol değiştiriyor. Ben dublaj yapıyorum. Bazen reji yapıyorum. Tiyatro boyuyorum. Bazen ailece aç kalıyoruz. Kiramı zamanında ödeyemiyorum. Ev sahibi kiramı yılda üç kez arttırıyor. Tek böbrekte tekliyor. Sağlık çizelgem aşağı düşüyor. Öylesine yorgun ve kızgınım ki,düşlerimde büyük kavgalara giriyorum. Gündüzleri para peşinde koşuyorum… İyi ama sorum hala yanıtsız: “Benim suçum neydi acaba” 1986 Yeniden şehir tiyatroları. Minder komiği Vasfi gidiyor. Gencay Gürün geliyor. Belediye başkanı okul arkadaşım. Bedrettin DALAN. “Gel seni tiyatroya sokayım” diyor. “7 arkadaşımla çıktık,onlarla girerim” diyorum. Konuk sanatçı olarak çalışıyorum. Devlet Başa Kuzgun Leşe, Badem çiçekleri, sonra: Othello. V.b. 1987 Kadrom geri veriliyor. Katherina Blum’da kadrolu sanatçıyım. 1990 Tempom hızlandıkça sağlığım bozuluyor. Özel ve ödenekli tiyatrolarda yaptığım reji ve oyunculuk eklenince. 1991 Hastalık: Böbrek – Kalb yetmezliği. Diyaliz makinesi ve tiyatro’dan uzak kalma. 1992 Böbrek nakli için bekliyorum. Sağlık bakanı Sn. Yıldırım Aktuna, Kültür Bakanı Sn. Fikri Sağlar bizzat ilgileniyorlar. Tiyatromdan kimsenin hiç olmazsa telefon edip “nasılsın?” diyen yok. İNSAN olmak sanatçının asal gerçeği oysa… Demek ki?..
1995 Bakırköy Halk Evi’nin düzenlediği Türkiye çapındaki şiir yarışmasında İkincilik ödülü. Jüri (M. C. Anday, Edip Cansever , S. Kudret Aksal v.b var.) 1983 Avni Dilligil “En İyi Rejisör” Ödülü: (Çıkmaz Sokak’la.) 1984 GÖSTERİ DERGİSİ En iyi röportaj yarışmasında 3.lük 1988 Aile Planlaması Vakfı En iyi senaryo dalındaki ikincilik 1989 Ankara Sanat Evi – Katherine Blum adlı oyundaki RAHİP rolüyle “En iyi yardımcı oyuncu” ödülü
1990
Görüşme-Kutlama-Çağrı
1991
Uzaktan Piyano Sesleri 1976 SZCZECİN (Polonya) “Yük” (Monodram Festivalinde En iyi monodramdan biri seçildi.)
1 9 9 3
(VAY ANASINI, 56 YIL OLMUŞ BİLE)
Oben
GÜNEYİN elimizde olan yapıtları: GÖKYÜZÜNDE BİR KIYI / YA DA MEGALOİMPERİALUS, 20 Mart 1972, Krakov
İstanbul – 28 Temmuz 1993-Çarşamba |
|
||||||||
|
|
|
||||||||||
|
|
|||||||||||
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
